Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego

Opublikowano: środa, 22 luty 2017

 

 

21 lutego, po raz 18 obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego. Święto zostało ustanowione przez UNESCO 17 listopada 1999 roku, aby podkreślić różnorodność językową i kulturową świata, a także zwrócić uwagę na języki zagrożone i ginące.

Język ojczysty, rodzimy jest stosunkowo rzadko definiowany w literaturze przedmiotu. Według T. Skutnabb-Kangas język ojczysty to język, który dziecko poznaje, jako pierwszy, z którym dana osoba się utożsamia i najpóźniej zostaje dotknięty afazją - czyli zaburzeniami rozumienia i ekspresji mowy. (M. Dakowska, M. Olpińska, Edukacja dwujęzyczna: przedszkole, szkoła podstawowa i średnia: teraźniejszość i przyszłość: Materiały z konferencji zorganizowanej przez Zakład Glottodydaktyki Instytutu Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu Warszawskiego przy współpracy Instytutu im. Goethego w Warszawie, w dniach 14-15 lutego 2002 w Warszawie; [Uniwersytet Warszawski], Warszawa: [Polskie Towarzystwo Lingwistyki Stosowanej], 2002.)

 

Język ojczysty, matczyny jest pierwszym poznawanym i doświadczanym przez człowieka językiem, w którym się porozumiewa z otoczeniem. Ma on znaczący udział w poznawaniu świata i kształtowaniu struktury osobowości sprawiając, że człowiek się z nim utożsamia, a w dorosłym życiu zazwyczaj w nim myśli, śni, liczy i modli się.

 

Język polski to nasz język ojczysty. To właśnie my dorośli, rodzice i nauczyciele mamy za zadanie dbać o jego kultywowanie zwłaszcza, kiedy przebywamy czasowo lub na stałe poza granicami naszej ojczyzny.      

 

To zadanie nie należy do najtrudniejszych; my urodziliśmy się w Polsce, język polski to nasz pierwszy język, w którym nasi rodzice powitali nas na świecie, musimy po prostu używać go, na co dzień rozmawiając, czytając książki, śpiewając czy myśląc o codziennych sprawach. Język polski na obczyźnie nie wyklucza poznawania czy porozumiewania się językiem kraju, w którym aktualnie mieszkamy. Oba te języki mogą się uzupełniać i wzbogacać wzajemnie, mogą być zamiennie wykorzystywane przez nas do różnych celów w różnych sytuacjach; ułatwiają komunikację z włoską społecznością i jednocześnie umożliwiają komunikacje z naszymi bliskimi w Polsce i tu we Włoszech. Operowanie, modulowanie wybranym językiem, ułatwia nam codzienne życie i daje jednocześnie bezpieczeństwo emocjonalne jak i społeczne. 

"Dwujęzyczność nie jest jedynie pożądaną we współczesnym świecie znajomością większej ilości języków, jest trudnym, czasem niemożliwym procesem budowania wspólnoty językowej w sytuacji jej bolesnego braku". ( J. Cieszyńska-Rożek, Nowe podejście w diagnozie i terapii logopedycznej -metoda krakowska, Kraków 2010, s.18)

 

Sprawa staje się bardziej skomplikowana, jeśli zagadnienie języka ojczystego odniesiemy do uczniów Szkolnego Punktu Konsultacyjnego w Rzymie. Aktualnie niewielki procent z nich to dzieci urodzone w Polsce, większość urodziła się tu we Włoszech, pochodzi z rodzin mieszanych. To jak dzieci odbierają konieczność nabywania i władania języka ojczystego rodzica/rodziców zależy w ogromnej mierze właśnie od dorosłych.

 

W procesie dziecięcego przyswajania języka, jak i w procesie przyswajania drugiego języka - interakcja z dorosłymi odgrywa istotną rolę. Ogromne znaczenie ma postawa reprezentowana przez rodziców. Ich nastawienie i motywacja jest podstawą do kreowania warunków niezbędnych do zainteresowania językiem i przyswajania go. Małe dziecko nabywa język w naturalnych interakcjach społecznych, codzienność to nieskończona okazja rozbudowywania funkcji komunikacyjnych i systemu językowego, dlatego też istotne są również kontakty rówieśnikami, od których dzieci mogą nauczyć się drugiego języka szczególnie szybko i efektywnie w trakcie zajęć w Przedszkolu Polskim, nauki w Szkole Polskiej, zajęć pozaszkolnych i oczywiście w trakcie spontanicznej zabawy. 

 

Pracuję w Szkolnym Punkcie Konsultacyjnym przy Ambasadzie RP w Rzymie, jako nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej już od prawie 10 lat i z ogromnym zafascynowaniem obserwuję zmiany dotyczące pojęcia języka ojczystego jak i dwujęzyczności i stosunku do nich bezpośrednio zainteresowanych: Rodziców, Nauczycieli i oczywiście Uczniów. Na przełomie lat spędzonych w Szkole widoczny jest ogromny przełom “bilingwalny" i zainteresowanie rodziców i uczniów ( zarówno młodszych jak i na wyższych poziomach edukacyjnych) tymże tematem.  Na ten ewidentnie odmienny, pozytywny stosunek do posiadania umiejętności władania dwoma językami; polskim i włoskim ma z pewnością wpływ niewątpliwie większa, bilingwalna świadomość rodziców, a co za tym idzie, wzorce językowe, kulturowe, poczucie tożsamości narodowej, które przekazują swym pociechom, nie w momencie wejścia w progi Szkoły Polskiej, ale dużo wcześniej, już od pierwszych chwil w domu rodzinnym.  Rodzice chcą by ich dzieci nie tylko rozmawiały "trochę" po polsku w czasie krótkich wakacji u dziadków w Polsce.  

Rodzice pragną by ich dzieci były dwujęzyczne!  

 

Widoczna jest radość i duma z tego, że poza językiem włoskim władają też innym, dodatkowym, rzadkim i tak trudnym językiem. Dzieci chętniej i z dużym entuzjazmem starają się pracować i komunikować w języku rodzimym (jednego lub obu rodziców) i to właśnie one często przywołują rodziców (głównie mamy) do porozumiewania się językiem polskim ( a nie włoskim) w murach Szkoły i zwracają się o "językową" pomoc nie tylko w odrabianiu zadań domowych, ale również w spontanicznych sytuacjach komunikacyjnych, na co dzień w domu.

 

Sporadycznie zdarza mi się pracować z uczniami, którzy ewidentnie odrzucają język polski, traktując go, jako niepotrzebny język obcy. W tych wypadkach, zwykle jest to faza "wstępna” i przejściowa. Jest to niewątpliwie efekt absencji tego języka w gronie domowym. Jeśli dziecko nie wie, dlaczego i w jakim celu ma nagle przyswajać język, którego nie zna, którego nie słyszy, na co dzień, język kraju, w którym nigdy nie było, o którym nic nie wie - prawdopodobne jest, że język ten, tak znienacka i bezprzyczynowo zaserwowany, zostanie po prostu odrzucony. Z rozmów i obserwacji wynika, że rodzice coraz częściej i swobodniej wybierają język polski w swobodnej komunikacji codziennej, nie ograniczając tylko tego języka do cotygodniowych obecności na lekcjach w Szkole Polskiej. Nie jest to powód do wstydu i nie jest to bariera uniemożliwiająca funkcjonowanie w kraju, w którym język ten nie jest językiem pierwszym, przewodnim. Rodzice stosując język ojczysty, przestają bać się go bać czy wstydzić na obczyźnie.  Porozumiewanie się w języku ojczystym jest tak bardzo naturalne dla nas wszystkich.

 

W roku szkolnym 2015/2016, w ramach studiów podyplomowych z zakresu Logopedii na Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie, przeprowadziłam badania w Szkole Polskiej przy Ambasadzie RP w Rzymie mające na celu pozyskanie danych na temat poziomu znajomości języka polskiego w warunkach dwujęzyczności uczniów klasy pierwszej. 

 

Zarówno wyniki badania, wieloletnia obserwacja uczniów jak i bieżąca praca nauczyciela, skłania mnie do refleksji nad całokształtem rozwoju poznawczego, a co za tym idzie językowego uczniów oraz nad koniecznością dostosowania odmiennych sposobów, metod pracy w grupach uczniów dwujęzycznych.

 

Pracując z dziećmi w tak specyficznych warunkach dwujęzyczności, uwzględniając zróżnicowany poziom znajomości języka polskiego, niezbędnym elementem jest obecność wykwalifikowanej kadry pedagogicznej. Pracujący obecnie w Szkole Polskiej w Rzymie  nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej (klas młodszych I-III) oraz nauczyciele uczący na wyższych poziomach edukacyjnych w Szkolnym Punkcie Konsultacyjnym przy Ambasadzie RP w Rzymie oraz nauczycielka przedszkola  działającego przy Stowarzyszeniu Nauczycieli Języka i Kultury Polskiej w Rzymie, mogą pochwalić się nie tylko cennym, wieloletnim już doświadczeniem zawodowym w pracy z dziećmi za granicą, ale przede wszystkim odpowiednimi kwalifikacjami zawodowymi; studia  magisterskie, pedagogiczne z zakresu edukacji wczesnoszkolnej, studia podyplomowe z zakresu metodyki nauczania języka polskiego, jako obcego oraz inne, dodatkowe studia podyplomowe i kursy kwalifikacyjne wzbogacające na bieżąco zakres wiadomości i umożliwiające nauczycielom ukierunkowaną i zindywidualizowaną pracę z każdym dzieckiem. Ważnym elementem doskonalenia jest udział nauczycieli w corocznych, organizowanych przez Szkołę Polską w Rzymie i Stowarzyszenie Nauczycieli pod patronatem Rady Oświaty Polonijnej we Włoszech konferencje naukowe z cyklu “ Dziecko dwujęzyczne - problem czy skarb?"

 

Zdaniem W. Miodunki w środowiskach polonijnych należy uczyć języka naszego, jako drugiego, co oznacza przyswajanie w warunkach naturalnych (w domu, podczas wyjazdów do rodziny) i nauczanie (kierowane przez rodzica czy nauczyciela). ( W. T. Miodunka, Polszczyzna, jako język drugi. Definicje języka drugiego, [w:] Silva Rerum Philogicarum, red. J. S. Gruchała, H. Kurek, Kraków 2010)

 

Poza pierwotnym, domowym językowym wysiłkiem rodziców, cenna jest możliwość uczęszczania dzieci na zajęcia Polskiego Przedszkola, a następnie na lekcje w Szkole Polskiej w Rzymie, gdzie często spotykają się po raz pierwszy z językiem polskim. To właśnie wiek przedszkolny i pierwszy etap edukacyjny (klasy I-III) jest niepowtarzalną okazją w życiu dziecka, który możemy wykorzystać stosując odpowiednio urozmaicone, wielorakie bodźce. Ten moment to czas na wszelkiego rodzaju zabawy słowne, językowe, to czas na śpiewanie i zabawy rytmiczne. To czas ogromnej aktywności dziecka, która musi być przez nas kierowana i systematycznie, właściwie stymulowana. To właśnie wczesne wprowadzenie dziecka w świat aktywnego języka/języków jest gwarancją optymalnego funkcjonowania ucznia w szkole zarówno w sferze komunikacyjnej, poznawczej, emocjonalnego jak i społecznej.

 

Od kilku lat Dyrekcja i Grono Pedagogiczne Szkoły kładzie ogromny nacisk na "dwujęzyczną świadomość Rodziców".  Organizowane są konferencje naukowe dotyczące tego zagadnienia, spotkania z e specjalistami; psychologami, logopedami analizujące zarówno pojęcie jak i problematykę z nim związaną.  

 

W trakcie roku szkolnego, poza realizacją Ram Programowych kształcenia uzupełniającego dla Szkolnych Punktów Konsultacyjnych Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 sierpnia 2010, w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą, organizowane są również zajęcia "pozalekcyjne" mające na celu przybliżanie kultury polskiej, historii, tradycji, folkloru oraz promocji w środowisku lokalnym, zarówno polonijnym jak i włoskim. Dwujęzyczność i dwukulturowość są ze sobą ściśle powiązane i zależne.  Niewątpliwie seria corocznych działań i projektów proponowanych przez Szkołę Polską w Rzymie, jest doskonałym sposobem na przybliżenie obu środowiskom polskiemu i włoskiemu, zagadnienia Polski i polskości, a co za tym idzie ośmielenia i motywowania do aktywnego, wiadomego, polskiego życia społecznego i w rzymskiej, wielokulturowej społeczności. Aspekt kulturowy jest elementem świadomości językowej i tożsamości narodowej.

 

Scalenie wszystkich tych elementów oraz ogólne czynniki społeczne, psychologiczne i kulturowe mogą wywrzeć ogromny wpływ na odniesienie sukcesu w złożonym procesie dwujęzyczności, mogą przyczynić się do sukcesu edukacyjnego dziecka. To w szeroko pojętych kompetencjach nauczycieli i rodziców leży stymulowanie, wspieranie i kontrolowanie rozwoju dziecka, w każdym jego zakresie. Wiąże się to ze świadomą, wczesną, zaprogramowaną, konsekwentną, zindywidualizowaną pracą dostosowaną do możliwości dziecka, zanurzając je stopniowo w obu kulturach i w obu systemach językowych. 

 

Dbajmy o język ojczysty w naszej wielojęzycznej, wielokulturowej i tak wielobarwnej rzeczywistości!

 

mgr Sylwia Woźniak

- nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej w Szkolnym Punkcie Konsultacyjnym przy Ambasadzie RP w Rzymie

- studentka podyplomowych studiów logopedycznych na Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie

 

Mojabancarella 22/02/2017

Dodaj komentarz


O nas

MOJABANCERELLA.com to portal o charakterze informacyjnym, gdzie staram się na bieżąco przekazywać Państwu informacje dotyczące Polonii włoskiej i nie tylko.

„Mojabancarella” – moja -, czyli nasza, każdego z osobna i - bancarella – słowo które stało się naszym spolszczonym tłumaczeniem słowa stragan, gdzie można znaleźć wszelkie dobro. 

ZAPRASZAM NA MOJABANCARELLA

Przedsięwzięcie jest współfinansowane przez Stowarzyszenie „Wspólnota Polska” ze środków otrzymanych od Kancelarii Senatu w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczypospolitej Polskiej nad Polonią i Polakami za granicą.

  

Najnowsze artykuły

Narodowe Czytanie „Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego w Rzymie

Stowarzyszenie Le Rondini zaprasza na Narodowe Czytanie “Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego, które odbędzie się w Rzymie 8 września 2018 roku, w siedzibie Ambasady RP w Rzymie.

8 września br. roku, w ramach akcji Narodowego Czytania, która ma na celu propagowanie bogactwa polskiej literatury oraz popularyzację czytelnictwa, cała Polska będzie czytać „Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego. Nad odbywającą się już po raz siódmy akcją patronat honorowy objęła Para Prezydencka - Andrzej Duda i Agata Kornhauser-Duda.

 

Święty Jan Paweł II w oczach dziecka

 

 

XIII edycja Międzynarodowego Konkursu Plastycznego Święty Jan Paweł II w oczach dziecka.

Muzeum w Bielsku Podlaskim Oddział Muzeum Podlaskiego w Białymstoku, Wydział Katechezy i Szkolnictwa Katolickiego Kurii Diecezjalnej w Drohiczynie oraz Dekanat Bielski zapraszają dzieci i młodzież do udziału w XIII edycji Międzynarodowego Konkursu Plastycznego Święty Jan Paweł II w oczach dziecka.

 

Konkurs Wiedzy „Święty Stanisław Kostka. Patron Polski, dzieci i młodzieży”



Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne Le Rondini włączyło się w obchody Roku Świętego Stanisława Kostki., ogłaszając Konkurs Wiedzy „Św. Stanisław Kostka. Patron Polski, dzieci i młodzieży”. Współorganizatorem Konkursu jest Duszpasterstwo przy kościele św. Stanisława B.M. w Rzymie. Patronat Honorowy nad Konkursem objęli: Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej przy Stolicy Apostolskiej oraz Parafia św. Stanisława Kostki w Rostkowie.

 

Zlot Motocyklowy przy Kwaśnicy

 

 

Festiwal Kwaśnicy oraz Mojabancarella serdecznie zapraszają wszystkich miłośników motocykli, na Zlot Motocyklowy przy Kwaśnicy, który odbędzie się w Żywcu, w dniach 10 – 12 sierpnia 2018 roku.

Zlot Motocyklowy połączony jest z jubileuszem XV-lecia Festiwalu Kwaśnicy. Zlot rozpocznie się w piątek o godz. 16.00 mszą św. polową. W sobotę zapraszamy na Paradę Motocyklową ulicami Żywca, która wyruszy spod Amfiteatru i skieruje się na żywiecki Rynek, gdzie zaplanowany jest krótki postój a następnie powrót pod Amfiteatr.

 

XV Festiwal Kwaśnicy

 

 

Światowa Loża Smakoszy Beskidzkiej Kwaśnicy zaprasza serdecznie na jubileusz XV-lecia Festiwalu Kwaśnicy, który odbędzie się w Żywcu, w dniach od 10 do 12 sierpnia 2018 roku, na błoniach Amfiteatru pod Grojcem.

Pomysłodawczyni i organizator, sławnej na całą Polskę Kwaśnicy, Barbara Czul, o tegorocznym Festiwalu mówi, że będzie niepowtarzalny a program Festiwalu zostanie tak ułożony, aby każdy z uczestników znalazł w nim coś atrakcyjnego dla siebie – niezależnie od wieku oraz płci.

 

Beskidy Music Festival 2018

 

 

Maciej Maleńczuk, Sławomir i Smolik // Kev Fox to gwiazdy, które wystąpią na żywieckiej scenie podczas Beskidy Music Festival, który odbędzie się 16 – 17 czerwca 2018 roku, na Błoniach Amfiteatru pod Grojcem.

Organizatorami Beskidy Music Festival jest Stowarzyszenie Światowa Loża Smakoszy Beskidzkiej Kwaśnicy oraz portal Beskidy.News.

Uroczyste zakończenie roku szkolnego 2017-2018

 

 

2.06.2018 r. odbyło się uroczyste zakończenie roku szkolnego 2017/2018 w siedzibie szkoły. Z tej okazji gościli u nas Wicekonsul Wydziały Konsularnego Ambasady RP w Rzymie, pan Michał Drożniewski oraz płk Dariusz Skrodzki z JFC NATO.

Uroczystość została otwarta przez dyrektorki szkoły, panią Annę Smolińska i Agnieszkę Folcik, po czym, zaproszeni goście przekazali swoje pozdrowienia i wyrazy uznania dla całej szkolnej społeczności. Szkoła otrzymała  upominki od Wicekonsula Drożniewskiego w formie materiałów dydaktyczych i od płk Skrodzkiego pamiątkową statuetkę Wojska Polskiego.

W tym roku, w podziękowaniu za otwarte serce, życzliwość i przychylność wobec działań szkoły, polska szkoła przyznała pierwsze dyplomy "Przyjaciela Szkoły".

Zostali uhonorowani płk Skrodzki, Pani Konsul Ewa Mamaj, Wicekonsul Michał Drożniewski oraz Ewa Nytko.  

Poradnik Kibica na Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej 2018 w Rosji

 

 

Z racji zbliżających się Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej FIFA 2018 w Rosji Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP przygotowało poradnik dla polskich obywateli udających się na mundial.

Przygotowany poradnik zawiera praktyczne informacje dotyczące m.in. bezpieczeństwa, warunków wjazdu i pobytu w Federacji Rosyjskiej czy zachowania się w typowej sytuacji losowej (np. utrata dokumentu tożsamości). Interaktywna broszura, którą można łatwo odczytać za pomocą urządzeń mobilnych, zawiera także dane teleadresowe polskich urzędów konsularnych działających w Federacji Rosyjskiej, w tym Mobilnych Punktów Konsularnych w Kazaniu i Wołgogradzie otwartych specjalnie na czas trwania Mundialu.